Gökçeada mı Bozcaada mı? Hangi Ada Size Uygun?
Gökçeada mı Bozcaada mı? İki adayı büyüklük, iskele, adada ulaşım ve mevsime göre karşılaştıran karar tablosu ve resmî kaynaklı planlama önerileri.
Gökçeada mı Bozcaada mı sorusunun cevabı büyük ölçüde iki adanın ölçeğinde saklı. Bozcaada Kaymakamlığı’na göre Bozcaada yaklaşık 42 km² büyüklüğünde ve köyü olmayan tek ilçe; yerleşim tek bir merkezde toplanıyor. Gökçeada Kaymakamlığı ise Gökçeada’yı 290 km² ile Türkiye’nin en büyük adası olarak tanımlıyor ve yerleşimin merkez dışında on ayrı yerleşime yayıldığını belirtiyor. Kısa bir kaçamak, araçsız gezi, kale ve bağ manzarası istiyorsanız Bozcaada; birkaç gece kalıp köyleri, göl ve kıyıları araçla dolaşmak istiyorsanız Gökçeada daha uygun.
Karar tablosu: iki ada yan yana
İlk dört satır kaymakamlık ve belediye sayfalarındaki bilgilere, son iki satır bu bilgilerden çıkarılan planlama önerilerine dayanıyor.
| Ölçüt | Gökçeada | Bozcaada |
|---|---|---|
| Büyüklük ve yerleşim | 290 km², merkez ve on yerleşim | Yaklaşık 42 km², köy yok; bir Türk, bir Rum mahallesi |
| Anakaradaki iskele | Kabatepe (Eceabat); Çanakkale’den deniz otobüsü | Geyikli’deki Odunluk İskelesi; yazın Çanakkale’den deniz otobüsü |
| Adada ulaşım | Feribot, merkeze 7 km uzaklıktaki Kuzu Limanı’na yanaşıyor | Bazı koylara minibüs; bisiklet, araç ve scooter kiralama |
| Öne çıkanlar | Rum köyleri, Tuz Gölü, organik tarım | Kale, bağlar, Polente Feneri |
| Önerilen süre | En az iki gece | Bir ya da iki gece |
| Kime uygun | Araçla gelen, doğa ve köy arayan | Yürüyerek gezmek isteyen, kısa kaçamak planlayan |
Gökçeada’yı seçmeniz için nedenler
Gökçeada’nın kaymakamlık sayfası adanın yüzde 77’sinin dağlık olduğunu, doğu-batı uzunluğunun 29,5 km’yi bulduğunu ve yerleşimin Bademli, Dereköy, Kaleköy, Tepeköy, Zeytinli Köy, Şahinkaya, Şirinköy, Uğurlu, Yeni Bademli ve Eşelek’e dağıldığını yazıyor. Bu dağınıklık, adayı tek günde bitirmeye çalışmanın neden yorucu olacağını açıklıyor: köyleri, gölü ve kıyıyı aynı güne koymak yerine her güne bir bölge vermek daha gerçekçi.
Kültür tarafında iki köy öne çıkıyor. Gökçeada Belediyesi’ne göre Kaleköy kentsel sit alanı; tepedeki kale kalıntısından bir yanda liman, diğer yanda Yıldızkoy görülüyor ve gün batımında Semadirek Adası karşınızda beliriyor. Zeytinliköy ise koruma altındaki dört köyden biri ve adanın en eski kilisesi Agios Georgios bu köyde.
Doğa tarafında Tuz Gölü bahar aylarında flamingo, pelikan ve yaban ördeği gibi göçmen kuşları ağırlıyor; yazın su buharlaşınca geriye ince bir tuz tabakası kalıyor. Kuzu Limanı’nın doğusundaki Peynir Kayalıkları ise karadan değil, yalnızca tekneyle denizden görülebiliyor. Yerel ürün arayanlar için de bir neden var: kaymakamlığa göre ada Haziran 2011’de Cittaslow unvanı aldı ve organik tarım projesiyle zeytin, bağ ve bal üretimi bu yöne kaydı.
Bozcaada’yı seçmeniz için nedenler
Bozcaada’nın gücü derli toplu olması. Yerleşim tek merkezde toplandığı için kale ve iki mahalle yürüyerek gezmeye elverişli; belediye örneğin kale ve limanı kuşbakışı gören yel değirmenlerine merkezden yürüyerek ulaşılabildiğini belirtiyor. Bozcaada Belediyesi’nin önemli noktalar sayfası Ayazma, Sulubahçe, Habbele ve Mermer Burnu’na minibüs seferleri olduğunu, diğer koylar için bisiklet, motosiklet kiralamanın ya da uzun yürüyüşlerin seçenek olduğunu belirtiyor.
Adanın simgesi kuzeydoğu burnundaki kale. Kaymakamlığın kale sayfasına göre yapı Venedik, Ceneviz ve Bizans dönemlerinden beri kullanılıyor, en kapsamlı onarımını 1815’te II. Mahmut döneminde görmüş ve içinde adaya ait tarihî ve etnografik eserlerin sergilendiği bir bölüm bulunuyor; aynı sayfa kalenin yaz döneminde her gün ziyarete açık olduğunu yazıyor.
Bağlar ada yüzölçümünün üçte birini kaplıyor ve Çavuş üzümü adanın en bilinen ürünü. Belediyenin tanıttığı Bağ Yolu, Sulubahçe mevkiinde 1 km’lik bir yürüyüş hattı; yürüyüş için Nisan–Kasım arası, üzümleri görmek için Ağustos sonu ve Eylül öneriliyor. Gün batımı için adanın en batı ucundaki, 1861 yapımı Polente Feneri ve hemen yanındaki 17 rüzgâr türbini adanın klasik durağı. Ada merkezindeki Bozcaada Müzesi’nde (Yerel Tarih Araştırma Merkezi) belediyeye göre Müzekart geçmiyor; kartla planlama yapıyorsanız Müzekart rehberimiz kapsamı anlatıyor.
Kasım–Mart arasında gidecekseniz
Sezon dışında karar ölçütleri değişiyor. Gökçeada Belediyesi’nin ulaşım sayfası yaz ve kış için farklı sefer tarifeleri uygulandığını, kışın sefer sayısının azaldığını ve kalkışların yoğunluk ya da elverişsiz hava nedeniyle değişebildiğini hatırlatıyor. Bu yüzden dönüşü son sefere bağlamayın, güncel tarifeyi GESTAŞ’ın sitesinden kontrol edin ve bir yedek gün bırakın; hava durumuna göre B planı yazımız bu esnekliğin nasıl kurulacağını anlatıyor.
Bozcaada’da kış, adayı daha sakin ama daha kapalı hale getiriyor. Kaymakamlığın görülecek yerler sayfası Bozcaada Yerel Tarih Araştırma Merkezi’ni yalnızca 1 Haziran–30 Ekim arasında açık gösteriyor; Çanakkale’den deniz otobüsü de yalnızca yaz aylarında var. Kışın Bozcaada’yı yürüyüş, bağ manzarası ve sessizlik için; Gökçeada’yı ise bahar aylarında Tuz Gölü’nde kuş gözlemi için düşünmek daha isabetli.
İki adayı aynı geziye sığdırmak
Gökçeada Kaymakamlığı iki ada arasındaki deniz mesafesini 20 mil olarak veriyor, ancak iki adanın resmî ulaşım bilgilerinde yalnızca anakaradan kalkan seferler anlatılıyor. Bu yüzden planı anakara üzerinden kurmak gerekiyor: Gökçeada’nın iskelesi Gelibolu Yarımadası’ndaki Kabatepe’de, Bozcaada’nınki Anadolu yakasındaki Geyikli’de; aradaki geçiş Çanakkale–Eceabat ya da Çanakkale–Kilitbahir feribotlarıyla yapılıyor. İstanbul’dan gelenler için mantıklı sıra önce Gökçeada, ardından Çanakkale’de bir gece, en son Bozcaada; İzmir veya Ankara yönünden gelenler için tersi. Aradaki Çanakkale gününü Çanakkale’de 2 gün rotamızla doldurabilir, iskeleleri ve gece konaklamalarını e-Gezi rotalar sayfasında kendi tarihinize göre sıralayabilirsiniz.
